Petnička crkva

Današnja crkva Uspenja Presvete Bogorodice u Petnici sagrađena je 1864. godine i pripada tipu hramova koji je u Srbiji građen u drugoj polovini 19. veka. Pozivajući se na kazivanja svog savremenika starca Matije Ignjatovića, Ljubomir Pavlović govori da crkva datira iz vremena 15. veka i da je više puta bila oštećena u vreme turske vladavine. Najveće razaranje hram je pretrpeo 1788. godine, u vreme Kočine krajine, kada biva do temelja razrušen, ali ubrzo obnovljen od kamena. Deset godina kasnije kamenu crkvu zamenjuje drvena konstrukcija, koja je 1814. godine stradala u požaru. Pop Alimpije Samouković je 1818. godine obnovio hram od kamena, na čijim temeljima počiva i današnja crkva.

Iz samog manastira potiče i interesantan rukopis poznat kao Petnički psaltir, koji je prvi put objavljen 1894. godine, u radu „Starine manastira Lapavine”. Psaltir je pisan na  danas već veoma oštećenom, papiru na 157 listova, u srpskoj redakciji, sa tri reda po strani i sa nekim karakterističnim paleografskim slovima (T, Ž) gde se osećaju uticaji starih vremena. Sama knjiga sadrži od 1. do 87. strane Psaltir sa Mojsijevim pesmama bez početka, zatim od 88. do 124. Časlovac po ustavu prepodobnog Save Jerusalimskog i od 125. do 157. strane Sinaksar po tipiku jerusalimskome.

Po sadržaju verovatno je ovaj rukopis pisan za potrebe manastirskog bogosluženja, a kao mesto nastanka navodi se Petnica.

Istražujući ove prostore poznati antropolog Ljubomir Pavlović beleži postojanje groblja u okviru Petničke crkve sa početka 20. veka i prema njegovim rečima sahranjivanje na ovom prostoru prestaje 1884. godine.

U crkvi se čuvaju carske dveri rađene 1839. godine za stariju crkvenu građevinu, rad Georgija Bakalovića, čiji je doprinos oslobađanju crkvenog slikarstva od prevlasti zografa izuzetno značajan. Skladan i proporcionalan, spomenik kulture predstavlja značajan primer sakralne arhitekture valjevskog kraja u drugoj polovini XIX veka.