Sportsko rekreativni centar Petnica

Sportsko rekreativni centar Petnica je deo Ustanove za fizičku kulturu Valis, čiji je osnivač Grad Valjevo. Petnica je izgrađena i otvorena 1983. godine. Reč je o kompleksu koji se prostire na 5,6 hektara.

Komleks raspolaže sa četiri bazena, tribinama, svlačionicama za plivački i vaterpolo klub Valis, kao i sa četiri sobe sa po šest kreveta za smeštaj sportista i gostiju. U okviru Centra rade i dva ugostiteljska objekta. Tu su i sportski tereni za odbojku na pesku, mali fudbal, košarku, mini golf, stoni tenis.

Komleks je otvoren svakog dana u periodu jun – septembar. Ukoliko ste u Valjevu tokom letnjih meseci preporučujemo Vam da posetite sportsko-rekreativno centar Petnica prvenstveno zbog njegovih sadržaja, prijatne atmosfere i dobre zabave.

Telefon za informacije: +381 14 251 166.

Istraživačka stanica Petnica

Istraživačka stanica Petnica smeštena je u selu Petnica, oko 7 km jugoistočno od Valjeva, tj. oko 90 km jugozapadno od Beograda. Istraživačka stanica Petnica je organizacija koja se profesionalno bavi podrškom i obrazovanjem mladih koji prevazilaze nivo regularnih školskih programa, po čemu je jedinstvena na teritoriji Centralne i Jugoistočne Evrope.

Može se nazvati svojevrsnom „školom za talente“. Programi ISP obuhvataju širok spektar oblasti i disciplina u okviru prirodnih, društvenih i tehničkih nauka.

Stanica je osnovana 1982. godine na inicijativu grupe mladih istraživača, nastavnika i studenata nezadovoljnih postojećom praksom u obrazovanju i formiranju mladih naučnih kadrova. To je bila prva nezavisna obrazovna organizacija na prostorima SFRJ. Ubrzo po osnivanju, Stanica je postala centar inovativnog naučnog obrazovanja i profesionalno utemeljenog podsticanja mladih talenata, poznata i u zemlji i u inostranstvu.

Svake godine Istraživačka stanica Petnica organizuje veliki broj različitih programa u obliku kurseva, seminara, naučnih kampova, radionica i sl., najčešće u trajanju od više dana. Na ovim programima kao predavači gostuju iskusni naučni radnici i istraživači iz velikog broja naučnih instituta i fakulteta sa kojima ISP sarađuje.

Kontakt

Adresa: Poštanski fah 6, 14104 Valjevo, Srbija
Telefon: 014-251-180
E-mail: isp@petnica.rs
Web: www.petnica.rs

Petnička pećina

Petnička pećina se nalazi na 7,5 km jugoistočno od Valjeva. Na severnoj padini, delimično litici, brda Osoj nalaze se dva ulaza u pećinu – niži koji je primetan iz daljine i viši koji je skriven u šumi. Povučen veličinom ulaza narod ih je zvao Velika i Mala pećina, iako je prva pre potkapina, koja se čitava vidi sa ulaza, dok je druga predstavljena dugačkom i razgranatom mrežom pećinskih kanala. Da bi izbegao ovu zabunu dr Radenko Lazarević ih je nazvao Gornja i Donja pećina.

Ulaz u Donju pećinu ima oblik trougla, a u produženju zidovi i tavanica postepeno se približavaju i na 31 m spajaju na mestu gde izvire Banja, stalni tok Petničke pećine. Ulaz u Gornju pećinu nalazi se na visini od 199,59 m. Zatvoren je metalnim vratima. Posle ulaza nastaje Koncertna dvorana, najveća podzemna prostorija Petničke pećine. Njena dužina iznosi 27 m, najveća širina 22 m, a najveća visina 20 m. Tavanica je probijena sa dva velika otvora – vigleda, tako da dvorana ima prigušeno dnevno svetlo. U toku uređenja pećine kosim hodnikom – stepeništem, spojeni su Donja pećina i Koncertna dvorana.

Petnička pećina je razgranatog tipa tj. sastoji se iz više celina: dvorana, suženja i pećinskih kanala. Ukupna dužina sistema Petničke pećine iznosi 580 m, a površina 3.393, 5 m2.

Privatno preduzeće „Vujić“, koje je u neposrednoj blizini podiglo fabriku vode 2003. godine, vratilo je u prvobitno stanje prilaz pećini, vodenicu, Donju pećinu i u njoj napravilo restoran.

Do Petničke pećine se dolazi putem koji vodi pored Sportsko-rekreativnog centra u Petnici. Postoji i drugi pravac, preko užičkog puta i sela Bujačić.

Petnička crkva

Današnja crkva Uspenja Presvete Bogorodice u Petnici sagrađena je 1864. godine i pripada tipu hramova koji je u Srbiji građen u drugoj polovini 19. veka. Pozivajući se na kazivanja svog savremenika starca Matije Ignjatovića, Ljubomir Pavlović govori da crkva datira iz vremena 15. veka i da je više puta bila oštećena u vreme turske vladavine. Najveće razaranje hram je pretrpeo 1788. godine, u vreme Kočine krajine, kada biva do temelja razrušen, ali ubrzo obnovljen od kamena. Deset godina kasnije kamenu crkvu zamenjuje drvena konstrukcija, koja je 1814. godine stradala u požaru. Pop Alimpije Samouković je 1818. godine obnovio hram od kamena, na čijim temeljima počiva i današnja crkva.

Iz samog manastira potiče i interesantan rukopis poznat kao Petnički psaltir, koji je prvi put objavljen 1894. godine, u radu „Starine manastira Lapavine”. Psaltir je pisan na  danas već veoma oštećenom, papiru na 157 listova, u srpskoj redakciji, sa tri reda po strani i sa nekim karakterističnim paleografskim slovima (T, Ž) gde se osećaju uticaji starih vremena. Sama knjiga sadrži od 1. do 87. strane Psaltir sa Mojsijevim pesmama bez početka, zatim od 88. do 124. Časlovac po ustavu prepodobnog Save Jerusalimskog i od 125. do 157. strane Sinaksar po tipiku jerusalimskome.

Po sadržaju verovatno je ovaj rukopis pisan za potrebe manastirskog bogosluženja, a kao mesto nastanka navodi se Petnica.

Istražujući ove prostore poznati antropolog Ljubomir Pavlović beleži postojanje groblja u okviru Petničke crkve sa početka 20. veka i prema njegovim rečima sahranjivanje na ovom prostoru prestaje 1884. godine.

U crkvi se čuvaju carske dveri rađene 1839. godine za stariju crkvenu građevinu, rad Georgija Bakalovića, čiji je doprinos oslobađanju crkvenog slikarstva od prevlasti zografa izuzetno značajan. Skladan i proporcionalan, spomenik kulture predstavlja značajan primer sakralne arhitekture valjevskog kraja u drugoj polovini XIX veka.

Taorska vrela

Najlepši izvori u valjevskom kraju su sigurno Taorska vrela. Fotografije Taorskih vrela su nekad ponosito krasile svaku brošuru koja je služila za predstavljanje nekadašnje velike države SFRJ. Međutim, za potrebe kosjerićkog vodovoda, 80-ih godina prošlog veka, vrela su kaptirana, voda je odvedena, pa je tako narušena i lepota ovih vrela. S obzirom na to da najviše vode ima u rano proleće, logično je da je to idealno doba godine kad vrela u najvećem obimu pokazuju svoj originalni izgled.

Taorska vrela se nalaze na teritoiji grada Valjeva u Donjem Taoru, nedaleko od puta za Makovište. U ovom predivnom prirodnom prostoru, nekad je postojalo 12 vodenica, a sada ih je ostalo samo nekoliko. U podnožju krečnjačkog platoa, na jugoistočnom kraju sinklinalne doline, sa severne strane oivičenog okomitom liticom visine 5, širine pri dnu 3 m, iz pećinskog otvora izbija vrelo. Na relativno kratkom rastojanju preko nataloženih bigrenih naslaga, stvoreni su brojni slapovi i vodopadi. Vrela se ulivaju u reku Skrapež, kojoj je izvorište ispod planine Povlen.

Do vrela možete doći iz Valjeva putem koji ide preko Lelića i Mravinjaca. Ako dolazite automobilom iz centralne Srbije, preko Kosjerića krenete prema Sečoj Reci i kod cementare Titan skrenete desno asvaltnim putem ka Bobiji, pa dalje ka Makovištu.

Autobus iz Valjeva vozi do Donjeg Taora. Autobus iz Kosjerića vozi kružnim putem Kosjerić – Seča Reka – Varda – Ćebići – Makovište – Bobija i nazad do Kosjerića. Jedna od usputnih stanica Sijanje je samo na kilometar-dva od Taorskih Vrela.

Sela valjevskog kraja

Sela valjevskog kraja prestavljaju idealno mesto za sve koji žele odmor od gradske svakodnevice i boravak u prijatnom seoskom ambijentu uz domaću hranu i piće, kao i za one koji bi da posete neku od brojnih manifestacija, koje se organizuju sa ciljem da se sačuvaju tradicija i običaji ovog kraja.

Sela krasi očuvana priroda, prostrani pašnjaci i ugledna domaćinstva vrednih i gostoljubivih srpskih domaćina. Sela valjevskog kraja omogućavaju bezbrižan i aktivni odmor, obogaćen tradicijom, zahvaljujući gostoprimljivim ljudima, prekrasnoj planinskoj prirodi i klimi, prirodnoj hrani, rakiji prepečenici, kulturno-istorijskim spomenicima. Pored šetnji pokraj malinjaka, modrih šljivika, organizuju se i posete zanimljivim mestima.

Život i običaji sela mogu se upoznati preko domaće radinosti, koja obavezno obuhvata pripremanje zimnice od svežeg voća i povrća domaćina, a gostima koji bi da uživaju u aktivnostima, na raspolaganju su šetnja, planinarenje, vožnja biciklom, kvadom, kupanje, lov, ribolov, vožnja čamcem….

Ukoliko se odlučite da Vaš odmor provedete u nekom od seoskih domaćinstava Valjevskog kraja sve potrebne informacije o smeštaju, uslovima i mogućnostima boravka u selima valjevskog kraja, možete pronaći na sajtu Turističke organizacije Valjevo, ili nas možete direktno kontaktirati.

Isto tako možete se informisati i na sajtu Udruženja domaćina Valjevo www.domaciniva.org.rs

Reka Gradac

Malo je reka u Srbiji sa tako interesantnim hidrografskim obeležjima svoga vodotoka, hidrogeološkim osobenostima slivnog područja i neposrednim, životnim značajem za stanovništvo u svojoj okolini, kao što je reka Gradac.

Reka Gradac, vodom najbogatija sastavnica Kolubare, usekla je generalnim pravcem jug-sever klisurasto-kanjonsku dolinu dužine 22,7 km. Od sastavaka Bukovske reke i Zabave, gde ustvari nastaje, do ušća u Kolubaru, ova reka, mereno rečnim koritom, ima dužinu oko 28 km i ukupni pad od 187 m. Glavna morfološka osobenost klisure Gradca je izrazito meandarsko vijuganje donjeg, rečnom koritu bližeg, dela doline.

Gradac je alogeni ponorski potok sa odlikama periodske sušice. Vode Gradca poniru u otvorenim pukotinama ili nanosnom materijalu u rečnom koritu. Na sektoru doline od sastavka Zabave, Klokočevca i Bukovske reke do Gračanskih vrela, dužine 14 km, Gradac presušuje u potpunosti, odnosno na kraćim i dužim deonicama, sve u zavisnosti od proticaja reke. Ovaj deo doline zato se naziva Suvaja.

Posebno interesantna su gradačka vrela, koja se javljaju u dve zone isticanja. Prvo uzvodnije izvorište naziva se Zelenci i predstavljeno je sa 7 izvora na levoj obali reke, raspoređenih na dužini od stotinak metara. Druga zona isticanja je oko 250 m nizvodnije, sa njegove desne strane. U najvećem delu godine isticanje ovog vrela, koje se zove Kolovrat, maskirano je vodom rečnog toka Gradca, odnosno vodom vrela Zelenci.

Reka je izuzetno bogata  živim svetom i podzemnim oblicima kraške erozije, zaštićena od strane grada Valjeva i Zavoda za zaštitu prirode Srbije kao predeo izuzuzetnih odlika II kategorije. Najinteresantnija i najposećenija izletišta i kupališta su Livadica, Ploče, Anatem, Kriva vrba, Šareno platno, gde Ekološko društvo „Gradac“ ima izgrađen bivak namenjen gostima, Savina vodenica poznata po prvom srpskom vampiru. Na stalnom rečnom toku dužine oko 12 km, nalazi se mnogo vodenica i ribnjaka. Kroz klisuru reke Gradac prolazi pruga Beograd- Bar, tako da se do reke može stići i putničkim vozom.

U okviru klisure nalaze se i kulturno-istorijske vrednosti, kao što su manastir Ćelije sa crkvom Sv. arhangela Mihaila i Gavrila – spomenik kulture od velikog značaja, stara elektrana u Deguriću podignuta krajem 19. veka, ostaci srednjevekovnog utvrđenja u Brangoviću, Visoka i Gradska pećina-staništa praistrijskog čoveka, pećina Vrataoca, manastirsko sklonište, skrovište i ćelija…

Brankovina

Brankovina je jedinstvena kulturno – istorijska celina, koja se nalazi na 12. kilometru od Valjeva ka Šapcu. Brankovina, rodno mesto Nenadovića, spada u ona malobrojna seoska naselja koja su još tokom 18. veka bila značajna uporišta oslobodilačkog pokreta u porobljenoj Srbiji. U raznim vremenskim razdobljima ova sredina je dala istaknute narodne vođe i kulturno-prosvetne poslanike, poput značajnih ličnosti iz porodice Nenadović: knezova, vojvoda, diplomata i pisaca.

Brankovina je poznata i kao “majčevina” srpske i jugoslovenske kraljevske dinastije Karađorđević, budući da je knjeginja Persida, majka kralja Petra I Oslobodioca bila ćerka vojvode Jevrema Nenadovića. Pored Nenadovića, slavu Brankovine je širom sveta pronela i čuvena poetesa Desanka Maksimović, koja je u ovom selu odrasla, da bi se i kasnije u njega vrlo često i rado vraćala.

Ambijentalna vrednost i istorijski značaj ovog mesta, doprinele su da Brankovina stekne zvaničan status “znamenitog mesta“. Autentičnost ambijenta, istorija i kulturni značaj učinio je ovaj prostor privlačnim za posetioce, za različita kulturna događanja i manifestacije.

Kulturno-istorijska celina obuhvata Crkvu Svetih Arhanđela – zadužbinu Prote Mateje Nenadovića, uz koju se nalaze grobovi porodice Nenadović, Protinu školu, Desankinu školu, staru sudnicu, vajat porodice Nenadović, kao i grob Desanke Maksimović.

U Protinoj i Desankinoj školi nalazi se stalna muzejska postavka, posvećena razvoju školstva u to vreme, kao i životnom i književnom putu Desanke Maksimović.

Brankovina je danas poznato izletničko-turističko mesto. Preko 60.000 gostiju godišnje poseti ovo mesto. Tu se održava i nekoliko značajnih manifestacija. Neke od njih su posvećene Desanki Maksimović i poeziji: „Desankini majski razgovori“ i „Oktobarski susreti pisaca“. Najstarija manifestacija „Dan maline“, održava se u Brankovini duže od pola veka. Ona ima i privredno-turistički karakter i održava se svake godine krajem juna. Posvećena je malini, poznatom voću ovog kraja i negovanju narodnog stvaralaštva.

Kontakt:

Narodni muzej Valjevo
Adresa: Trg vojvode Mišića 3, 14000 Valjevo, Srbija

Telefon u Brankovini: +381(14) 272 258
Elektronska pošta:nmva@ptt.rs
Web: www.brankovina.rs